गुवाहाटी, आसाम (कोटा न्यूज़ नेटवर्क): अनुसूचित जमाती (Scheduled Tribe – ST) दर्जाच्या मागणीसाठी आसाममधील आदिवासी समुदायांनी पुन्हा एकदा मोठे आंदोलन सुरू केले आहे. मोरन आदिवासी विद्यार्थी संघटनेच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या या आंदोलनात २०,००० हून अधिक आदिवासी सहभागी झाले होते. तिनसुकियामध्ये काढण्यात आलेल्या भव्य मशाल रॅलीमुळे राज्यातील राजकीय वातावरण तापले आहे.
मागणी: एसटी दर्जा आणि सहाव्या अनुसूचीमध्ये समावेश १९५० पासून मोरन समाजाची एसटी दर्जा मिळावा ही मागणी प्रलंबित आहे. मोरन समाजाव्यतिरिक्त चहा बागांमधील आदिवासी आणि इतर अनेक समुदायांनीही एसटी दर्जासाठी अनेक वर्षांपासून संघर्ष सुरू ठेवला आहे. ‘जनजातिकरण’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या प्रक्रियेमुळे या समाजाला आवश्यक असलेले संरक्षण, आरक्षण आणि स्वायत्तता मिळेल, असा त्यांचा विश्वास आहे. त्याचबरोबर, भारतीय संविधानाच्या सहाव्या अनुसूचीमध्ये आपल्या भागाचा समावेश करावा, अशीही त्यांची प्रमुख मागणी आहे. सहाव्या अनुसूचीमुळे त्यांना स्वतःच्या जमिनी आणि संस्कृतीचे संरक्षण करण्यासाठी स्वायत्त प्रादेशिक मंडळे (Autonomous District Councils) स्थापन करता येतील. सरकारची भूमिका आणि आव्हाने आसामचे मुख्यमंत्री डॉ. हिमंता बिस्वा सरमा यांनी या आंदोलनावर प्रतिक्रिया देताना सांगितले आहे की, सरकार या मागणीची पूर्तता करण्यासाठी काम करत आहे. मात्र, नवीन समुदायांचा एसटीमध्ये समावेश केल्यास आधीच एसटी म्हणून आरक्षित असलेल्या समुदायांच्या हक्कांवर परिणाम होईल, अशी सरकारला भीती आहे. त्यामुळे सरकार या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी एक संतुलित तोडगा शोधण्याचा प्रयत्न करत आहे. याबाबत नोव्हेंबरमध्ये विधानसभेत चर्चा केली जाईल, असेही मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले.
आदिवासी समाजाचा संघर्ष गेल्या काही दशकांपासून, आसाममधील आदिवासी समाज आपल्या पारंपारिक जमिनी आणि वन हक्कांसाठी संघर्ष करत आहे. सरकारच्या विकास प्रकल्पांमुळे आणि बिगर-आदिवासी लोकांच्या वाढत्या हस्तक्षेपामुळे त्यांच्या जमिनी धोक्यात आल्याचा त्यांचा आरोप आहे. यामुळे, वन हक्क कायद्याची प्रभावी अंमलबजावणी करणे आणि त्यांच्या सांस्कृतिक व भाषिक ओळखीचे संरक्षण करणे ही त्यांच्या आंदोलनातील प्रमुख उद्दिष्ट्ये आहेत. आदिवासी नेत्यांनी हे आंदोलन मागण्या मान्य होईपर्यंत सुरू ठेवण्याचा निर्धार केला आहे. या आंदोलनामुळे सध्या गुवाहाटी, तिनसुकिया आणि आसपासच्या परिसरात तणावपूर्ण परिस्थिती असून, कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी पोलिसांचा मोठा फौजफाटा तैनात करण्यात आला आहे.
