जयपूर उच्च न्यायालयातील मनूच्या पुतळ्याला महाराष्ट्रातील दोन रणरागिणींनी फासले काळं; सामाजिक क्रांतीचा नवा अध्याय!

जयपूर (कोटा न्यूज नेटवर्क ): राजस्थानमधील जयपूर उच्च न्यायालयाच्या प्रांगणात अनेक वर्षांपासून वादाच्या भोवऱ्यात असलेल्या ‘मनू’च्या पुतळ्याला महाराष्ट्रातील दोन धाडसी महिलांनी काळं फासून आपला तीव्र निषेध व्यक्त केला आहे. औरंगाबाद (आताचे छत्रपती संभाजीनगर) येथील शिला पवार आणि कांताबाई अहिरे या दोन महिलांनी हे धाडसी पाऊल उचलत संपूर्ण देशाचे लक्ष वेधून घेतले आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, मंगळवारी सकाळी शिला पवार आणि कांताबाई अहिरे यांनी अत्यंत गुप्तपणे जयपूर उच्च न्यायालयाच्या परिसरात प्रवेश केला. न्यायालयाच्या आवारात असलेल्या मनूच्या पुतळ्यावर शिडीच्या साहाय्याने चढून त्यांनी पुतळ्याच्या तोंडाला काळी शाई फासली. यावेळी त्यांनी “जय भीम” आणि “मनुवाद मुर्दाबाद” अशा घोषणांनी परिसर दणाणून सोडला. या घटनेमुळे न्यायालय परिसरात मोठी खळबळ उडाली. पोलिसांनी तातडीने हस्तक्षेप करत दोन्ही महिलांना ताब्यात घेतले. मात्र, तोपर्यंत पुतळ्याला काळं फासून त्यांनी आपला निषेध नोंदवला होता.

शिला पवार या औरंगाबाद येथील असून ‘माती काम’ करणाऱ्या आणि कष्टकरी वर्गाचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. कांताबाई अहिरे: यादेखील औरंगाबादच्याच रहिवासी असून आंबेडकरी चळवळीतील एक सक्रिय नाव आहेत. हे दोघेही सामान्य कुटुंबातील असून विषमतेच्या विरोधात लढणाऱ्या लढाऊ महिला म्हणून ओळखल्या जातात. पुतळ्याला काळं फासल्यानंतर प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधताना त्यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली. त्यांच्या मते: “ज्या मनूने स्त्रियांना आणि दलितांना गुलामगिरीत ठेवण्याचे कायदे (मनुस्मृती) रचले, त्याचा पुतळा लोकशाहीच्या मंदिरात (न्यायालयात) असणे हा भारतीय संविधानाचा अपमान आहे.” जयपूर उच्च न्यायालयातील हा पुतळा हटवण्याची मागणी गेल्या अनेक दशकांपासून आंबेडकरी आणि पुरोगामी संघटना करत आहेत, परंतु त्याकडे दुर्लक्ष केले जात असल्याने त्यांनी हे पाऊल उचलले. “मनुस्मृती स्त्री स्वातंत्र्याच्या विरोधात आहे, त्यामुळे एका स्त्रीनेच या पुतळ्याचा निषेध करणे गरजेचे होते,” असे त्यांनी ठामपणे सांगितले.

या घटनेनंतर जयपूर पोलिसांनी दोन्ही महिलांना अटक केली आहे. त्यांच्यावर सरकारी कामात अडथळा आणणे आणि सार्वजनिक मालमत्तेचे विद्रुपीकरण करणे यांसारखे गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत. या धाडसी कृत्याचे संपूर्ण महाराष्ट्रात आणि देशात स्वागत होत असून, सोशल मीडियावर “दोन वाघिणी” म्हणून त्यांचे कौतुक केले जात आहे. काही संघटनांनी या कृत्याचा निषेध केला असून पुतळ्याचे विद्रुपीकरण चुकीचे असल्याचे म्हटले आहे.

“आम्ही पुतळा फोडण्यासाठी आलो नव्हतो, तर या व्यवस्थेच्या तोंडाला काळं फासण्यासाठी आलो होतो जी अजूनही विषमतेचे प्रतीक मिरवत आहे.” — शिला पवार व कांताबाई अहिरे

ही घटना केवळ एक निषेध नसून ती भारतीय संविधानाच्या रक्षणासाठी आणि मनुवादी विचारसरणीच्या विरोधात पुकारलेले एक बंड आहे. या दोन महिलांच्या धाडसामुळे आता पुन्हा एकदा ‘न्यायालय परिसरात मनूचा पुतळा असावा की नसावा?’ हा वाद राष्ट्रीय पातळीवर चर्चेत आला आहे.